{"id":17363,"date":"2025-10-25T16:50:00","date_gmt":"2025-10-25T14:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/?page_id=17363"},"modified":"2025-10-25T16:56:59","modified_gmt":"2025-10-25T14:56:59","slug":"het-ware-kwaad-in-de-wereld","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/","title":{"rendered":"Het ware kwaad in de wereld"},"content":{"rendered":"

Wat is het ware kwaad in de wereld.<\/u><\/strong><\/p>\n

Als we spreken over\u00a0\u201cde Joodse overlevering\u201d\u00a0(\u05ea\u05d5\u05e8\u05d4 \u05e9\u05d1\u05e2\u05dc \u05e4\u05d4 \u2013\u00a0Tora shebe\u2019al peh, de Mondelinge Leer), bedoelen we niet \u00e9\u00e9n boek of \u00e9\u00e9n stem, maar een continu\u00fcm van Tenach, Talmoed, Midrasj, Kabbala en rabbijnse commentaren<\/u> door de eeuwen heen.<\/p>\n

Toch loopt er\u00a0\u00e9\u00e9n duidelijke lijn\u00a0door dit samenstel van onderwijs en traditie over wat het\u00a0ware kwaad\u00a0is:<\/strong><\/p>\n

A.<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Het ware kwaad is niet een externe duivel, maar een innerlijke kracht \u2014 de Yetzer Hara (de slechte neiging)<\/li>\n<\/ol>\n

    Talmoed \u2013 Berachot 61b, Kiddushin 30b<\/p>\n

    \u201cIk heb de slechte neiging (Yetzer Hara) geschapen, en Ik heb de Tora als tegengif gegeven.\u201d<\/p>\n

      \n
    • De\u00a0Yetzer Hara\u00a0is de menselijke neiging tot ego\u00efsme, begeerte, macht en gemakzucht.<\/li>\n
    • Het is geen demonische macht van buitenaf, maar een kracht\u00a0in de mens zelf, die kan leiden tot zonde en destructie als ze niet wordt geleid of beteugeld.<\/li>\n
    • Tegelijkertijd heeft deze neiging een doel: zonder begeerte zou niemand bouwen, trouwen of streven. Kwaad ontstaat\u00a0wanneer deze kracht ongericht of verkeerd gebruikt wordt.<\/li>\n<\/ul>\n

      Dus: het ware kwaad zit niet \u201cdaar buiten\u201d, maar\u00a0in de verkeerde keuzes die voortkomen uit onze innerlijke neigingen.<\/p>\n

        \n
      1. Kwaad manifesteert zich vooral via moreel gedrag: hoogmoed, onrecht, kwaadsprekerij<\/li>\n<\/ol>\n

        De Talmoed en rabbijnen noemen meerdere concrete vormen waardoor het kwaad zich uitdrukt:<\/p>\n

          \n
        • Hoogmoed (ga\u2019avah)\u00a0\u2014 Sotah 5a:<\/li>\n<\/ul>\n

          \u201cIemand die hoogmoedig is, is alsof hij afgoden dient.\u201d
          \nArrogantie wordt gezien als de wortel van veel kwaad, omdat het de mens afsluit voor God en anderen.<\/p>\n

            \n
          • Onrechtvaardigheid en machtsmisbruik\u00a0\u2014 Shabbat 139a:
            \nLeiders die hun positie misbruiken, rechters die corrupt zijn, en mensen die de zwakken onderdrukken worden als diep kwaad beschouwd. Kwaad is hier niet alleen individueel, maar ook maatschappelijk.<\/li>\n
          • Lashen Hara (kwaadsprekerij)\u00a0\u2014 Arachin 15b:<\/li>\n<\/ul>\n

            \u201cKwaadsprekerij doodt drie mensen: de spreker, de luisteraar en degene over wie gesproken wordt.\u201d
            \nRoddelen en lasteren worden als extreem destructief gezien \u2014 soms erger dan fysiek geweld.<\/p>\n

            Kwaad is dus\u00a0niet \u00e9\u00e9n handeling, maar een houding die\u00a0de menselijke waardigheid, gemeenschap en rechtvaardigheid ondermijnt.<\/p>\n

              \n
            1. In de Kabbala: kwaad als \u201cde Andere Kant\u201d (Sitra Achra)<\/li>\n<\/ol>\n

              De\u00a0Joodse mystiek (Kabbala)\u00a0voegt een diepere laag toe:<\/p>\n

              Zohar I, 4a\u2013b<\/p>\n

              \u201cGod schiep licht en duisternis, goed en kwaad \u2014 het ene ondersteunt de wereld, het andere test de wereld.\u201d<\/p>\n

                \n
              • Kwaad is hier niet een zelfstandig wezen, maar de\u00a0\u201cSitra Achra\u201d\u00a0\u2014 letterlijk \u201cde andere kant\u201d: de spirituele sfeer die buiten de heiligheid staat.<\/li>\n
              • Deze \u201candere kant\u201d bestaat omdat er vrije wil is en omdat er in de schepping ruimte moest zijn voor afstand van God.<\/li>\n
              • Kwaad voedt zich met goddelijke energie die verkeerd wordt gebruikt \u2014 het heeft geen eigen bron van kracht.<\/li>\n<\/ul>\n

                Kwaad is in essentie\u00a0een toestand van afscheiding van het goddelijke, een spirituele \u201cleegte\u201d waarin destructie kan groeien.<\/p>\n

                  \n
                1. De wereld bevat \u2018gebrokenheid\u2019 \u2013 en kwaad is het gevolg daarvan<\/li>\n<\/ol>\n

                  De 16e-eeuwse kabbalist\u00a0Isaac Luria\u00a0leerde over\u00a0Shevirat haKelim\u00a0\u2013 \u201chet breken van de vaten\u201d:<\/p>\n

                    \n
                  • Aan het begin van de schepping braken de spirituele structuren door de intensiteit van het goddelijke licht.<\/li>\n
                  • Heilige \u201cvonken\u201d raakten gevangen in \u201cschillen\u201d (klipot), en uit die gebroken structuren ontstond de mogelijkheid voor kwaad.<\/li>\n
                  • De menselijke taak is\u00a0tikkoen\u00a0\u2013 herstel: het bevrijden van die vonken door goede daden, ethiek en spiritueel bewustzijn.<\/li>\n<\/ul>\n

                    Kwaad is hier\u00a0de spirituele breuk en de bedekking van het goede, en het ware werk van de mens is die breuk helen.<\/p>\n

                      \n
                    1. Samenvatting \u2013 Het ware kwaad volgens de Joodse Overlevering<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n\n\n\n\n
                      Niveau<\/td>\nInhoud<\/td>\nOmschrijving<\/td>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
                      Innerlijk<\/td>\nYetzer Hara<\/td>\nDe menselijke neiging tot ego\u00efsme en verkeerd gebruik van kracht<\/td>\n<\/tr>\n
                      Moreel-sociaal<\/td>\nHoogmoed, onrecht, laster<\/td>\nGedragingen en structuren die relaties en rechtvaardigheid vernietigen<\/td>\n<\/tr>\n
                      Kosmisch<\/td>\nSitra Achra, gebrokenheid<\/td>\nEen spirituele toestand van afscheiding, ontstaan uit de schepping zelf, die kracht krijgt wanneer mensen van het goede afwijken<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

                      Het \u201cware kwaad\u201d is dus niet \u00e9\u00e9n demonische vijand, maar een\u00a0combinatie van innerlijke neiging, morele misstap en spirituele verwijdering\u00a0van het goede.
                      \nMet andere woorden: het \u201cware kwaad\u201d is het zelf loslaten van Tora.<\/p>\n

                      Korte formulering:<\/p>\n

                      Volgens de Joodse overlevering is het ware kwaad de kracht van afscheiding \u2014 in de mens en in de wereld \u2014 die ontstaat wanneer de menselijke neiging tot ego\u00efsme en hoogmoed niet geleid wordt door goddelijke en morele wetten.
                      \nHet is geen wezen buiten ons, maar een toestand die we versterken of verzwakken door onze keuzes.<\/u><\/strong><\/span><\/p>\n

                      B.<\/strong><\/p>\n

                      De\u00a0Talmoed\u00a0(\u05ea\u05dc\u05de\u05d5\u05d3) is geen enkelvoudig boek met een duidelijke, eenduidige definitie van \u201chet ware kwaad\u201d; het is een omvangrijke verzameling van rabbijnse discussies, halachische (juridische) bepalingen, ethische overwegingen en verhalen. Toch bevat de Talmoed wel verschillende inzichten over wat als de diepste of \u201cware\u201d vorm van kwaad wordt gezien.<\/p>\n

                      Hier zijn enkele belangrijke thema\u2019s die in de Talmoed naar voren komen:<\/p>\n

                        \n
                      1. Het \u201cYetzer Hara\u201d (de slechte neiging)<\/li>\n<\/ol>\n

                        Een van de kernconcepten in de Talmoed is het onderscheid tussen:<\/p>\n

                          \n
                        • Yetzer Hatov\u00a0(de goede neiging), en<\/li>\n
                        • Yetzer Hara\u00a0(de slechte of ego\u00efstische neiging).<\/li>\n<\/ul>\n

                          Bron: Berachot 61b, Kiddushin 30b<\/p>\n

                          \u201cGod zei: Ik heb de Yetzer Hara geschapen, maar Ik heb ook de Tora als tegengif gegeven.\u201d<\/p>\n

                          De\u00a0Yetzer Hara\u00a0is niet hetzelfde als een duivel of een externe macht \u2014 het is een innerlijke neiging die mensen tot zonde, ego\u00efsme of destructief gedrag kan brengen. De Talmoed leert dat het ware kwaad niet buiten ons zit, maar\u00a0in onze neiging om onze driften verkeerd te gebruiken.<\/p>\n

                          Interessant is dat de Talmoed ook zegt dat de Yetzer Hara noodzakelijk is voor menselijke vooruitgang (bijv. zonder verlangen zou niemand trouwen, kinderen krijgen of bouwen). Kwaad ontstaat wanneer deze kracht niet in goede banen wordt geleid.<\/p>\n

                            \n
                          1. Hoogmoed en arrogantie<\/li>\n<\/ol>\n

                            Bron: Sotah 5a<\/p>\n

                            \u201cIedereen die hoogmoedig is, is alsof hij een afgod aanbidt.\u201d<\/p>\n

                            De Talmoed beschouwt\u00a0hoogmoed\u00a0(ga\u2019avah) als een van de diepste vormen van kwaad, omdat het mensen doet vergeten dat ze afhankelijk zijn van God en van elkaar. Hoogmoed wordt zelfs vergeleken met afgoderij.<\/p>\n

                              \n
                            1. Onrechtvaardigheid en misbruik van macht<\/li>\n<\/ol>\n

                              Bron: Shabbat 139a, Sanhedrin 103a
                              \nDe Talmoed legt zwaar de nadruk op rechtvaardigheid, vooral bij leiders en rechters. Corrupte rechters, machtsmisbruikers of mensen die de zwakken onderdrukken worden als bijzonder kwaadaardig beschouwd. Dit is een terugkerend thema: kwaad manifesteert zich niet alleen individueel, maar ook\u00a0maatschappelijk en institutioneel.<\/p>\n

                                \n
                              1. Lashon Hara \u2013 Kwaadsprekerij \/ roddel<\/li>\n<\/ol>\n

                                Bron: Arachin 15b<\/p>\n

                                \u201cLashen Hara doodt drie mensen: degene die spreekt, degene die luistert, en degene over wie gesproken wordt.\u201d<\/p>\n

                                Kwaadsprekerij en laster worden in de Talmoed als extreem schadelijk en moreel kwaadaardig gezien \u2014 soms erger dan fysiek geweld. Het idee is dat woorden levens kunnen verwoesten en gemeenschappen kunnen verscheuren.<\/p>\n

                                  \n
                                1. Ontkenning van verantwoordelijkheid of vrije wil<\/li>\n<\/ol>\n

                                  Een subtiel maar diep idee is dat\u00a0het kwaad versterkt wordt wanneer mensen doen alsof ze geen keuze hebben. De Talmoed benadrukt menselijke verantwoordelijkheid en keuzevrijheid: ook al is er een Yetzer Hara, de mens heeft de capaciteit om te kiezen voor het goede.<\/p>\n

                                  Samenvatting<\/p>\n

                                  Volgens de Talmoed is \u201chet ware kwaad\u201d niet een enkele demonische kracht of externe vijand, maar vooral:<\/p>\n

                                    \n
                                  • De\u00a0Yetzer Hara\u00a0die verkeerd wordt gebruikt (innerlijke driften zonder morele leiding),<\/li>\n
                                  • Hoogmoed,<\/li>\n
                                  • Onrechtvaardigheid,<\/li>\n
                                  • Kwaadsprekerij, en<\/li>\n
                                  • Het ontkennen van morele verantwoordelijkheid.<\/li>\n<\/ul>\n

                                    De vormen van kwaad worden gezien als de wortels van veel andere zonden en misstanden in de wereld en komen vanuit ons eigen innerlijk.<\/u><\/strong><\/span><\/p>\n

                                    C.<\/strong><\/p>\n

                                    De\u00a0Kabbala\u00a0(joodse mystiek) en latere rabbijnse commentaren (zoals van de\u00a0Ramban, de\u00a0Arizal, en de\u00a0Zohar) bouwen voort op de Talmoedische idee\u00ebn, maar voegen een\u00a0kosmische dimensie\u00a0toe aan het begrip kwaad.
                                    \nHier volgt een overzicht in duidelijke stappen:<\/p>\n

                                      \n
                                    1. Twee krachten in de schepping: Tov en Ra<\/li>\n<\/ol>\n

                                      In de Zohar (het centrale boek van de Kabbala) wordt gezegd dat de schepping bestaat uit een\u00a0dynamisch evenwicht tussen goed (\u05d8\u05d5\u05d1 \u2013 tov)\u00a0en\u00a0kwaad (\u05e8\u05e2 \u2013 ra).
                                      \nMaar \u201ckwaad\u201d is hier niet per se een zelfstandige macht zoals een duivel; het is eerder een\u00a0scheppingsaspect dat afwijkt van de goddelijke stroom van leven.<\/p>\n

                                      Zohar I, 4a\u2013b<\/p>\n

                                      \u201cDe Heilige, gezegend zij Hij, schiep licht en duisternis, goed en kwaad. Het ene ondersteunt de wereld, het andere test de wereld.\u201d<\/p>\n

                                      Hier wordt kwaad gezien als een\u00a0\u201cafscheiding\u201d (sitra achra)\u00a0\u2014 letterlijk \u201cde andere kant\u201d \u2014 een domein dat buiten de directe heiligheid staat.<\/p>\n

                                        \n
                                      1. De Sitra Achra \u2013 \u201cde Andere Kant\u201d<\/li>\n<\/ol>\n

                                        De\u00a0Sitra Achra\u00a0(\u05e1\u05d8\u05e8\u05d0 \u05d0\u05d7\u05e8\u05d0) is een cruciaal begrip in de Zohar en latere Kabbala.
                                        \nHet verwijst naar een soort spirituele realiteit die\u00a0buiten de heilige orde\u00a0van God opereert. Deze \u201candere kant\u201d is niet puur demonisch, maar een\u00a0gebied waar goddelijke energie wordt misbruikt of verkeerd gekanaliseerd.<\/p>\n

                                        Het kwaad in deze zin is:<\/p>\n

                                          \n
                                        • Niet volledig onafhankelijk van God,<\/li>\n
                                        • Maar een \u201cschaduwzijde\u201d die bestaat omdat de mens en de wereld niet volmaakt zijn,<\/li>\n
                                        • En omdat God vrije wil en ruimte voor afstand heeft geschapen.<\/li>\n<\/ul>\n

                                          Zohar II, 242b<\/p>\n

                                          \u201cWanneer de mens zich afkeert van de heilige kant, versterkt hij de Andere Kant, en deze put zijn kracht uit wat van heiligheid wordt weggenomen.\u201d<\/p>\n

                                          Dus: het kwaad bestaat, maar het\u00a0voedt zich met de kracht van het goede\u00a0dat verkeerd wordt gebruikt. Zonder heiligheid heeft het geen eigen bron.<\/p>\n

                                            \n
                                          1. Shevirat HaKelim \u2013 \u201cHet Breken van de Vaten\u201d\u00a0(Luriaanse Kabbala)<\/li>\n<\/ol>\n

                                            De 16e-eeuwse kabbalist\u00a0Isaac Luria (de Arizal)\u00a0introduceerde een invloedrijke kosmologie.
                                            \nHij beschreef dat in de oerschepping\u00a0\u201cvaten\u201d\u00a0(kelim) werden gevuld met goddelijk licht \u2014 maar sommige konden dat licht niet dragen en\u00a0braken.
                                            \nDe vonken van heiligheid verspreidden zich in de schepping, en\u00a0de scherven werden de oorsprong van het kwaad\u00a0(de \u201cQlippot\u201d \u2013 klipot, schillen).<\/p>\n

                                            Volgens deze visie:<\/p>\n

                                              \n
                                            • Kwaad is een\u00a0kosmische storing, een gevolg van een spirituele \u201cbreuk\u201d.<\/li>\n
                                            • De menselijke taak is\u00a0tikkoen\u00a0(herstel), door die verloren vonken terug te brengen naar hun bron via goede daden, mitsvot en spiritueel bewustzijn.<\/li>\n
                                            • De Qlippot verhullen en verstoren, maar bevatten diep vanbinnen nog een vonk van goddelijk licht.<\/li>\n<\/ul>\n
                                                \n
                                              1. Yetzer Hara in mystiek perspectief<\/li>\n<\/ol>\n

                                                In de Kabbala wordt de Talmoedische\u00a0Yetzer Hara\u00a0vaak gezien als de menselijke uitdrukking van de krachten van de Sitra Achra of de Qlippot.
                                                \nWaar de Talmoed dit vooral psychologisch en ethisch ziet, beschouwt de Kabbala het\u00a0als een kanaal waardoor de \u201candere kant\u201d invloed krijgt.
                                                \nMaar: de mens heeft een centrale rol in het kosmisch gevecht. Elke bewuste keuze voor het goede\u00a0herstelt de schepping.<\/p>\n

                                                  \n
                                                1. Het \u201cware kwaad\u201d volgens de Kabbala \u2013 Samenvatting<\/li>\n<\/ol>\n

                                                  In de mystiek is het ware kwaad niet simpelweg zonde of slechte neiging, maar:<\/p>\n

                                                    \n
                                                  • \ud83c\udf11De Sitra Achra\u00a0\u2013 de spirituele \u201candere kant\u201d die buiten de heiligheid opereert;<\/li>\n
                                                  • \ud83c\udf42De Qlippot\u00a0\u2013 de schillen die goddelijk licht gevangen houden;<\/li>\n
                                                  • \u26a1Scheiding van de goddelijke stroom\u00a0\u2013 kwaad bestaat waar er loskoppeling is van de Bron;<\/li>\n
                                                  • \ud83e\uddcd\u200d\u2642\ufe0f\u00a0Menselijke keuzes\u00a0versterken of verzwakken deze krachten.<\/li>\n<\/ul>\n

                                                    Met andere woorden:<\/p>\n

                                                    Kwaad is een\u00a0kosmisch residu van gebrokenheid, dat kracht krijgt wanneer de mens zich van heiligheid van haShem afwendt \u2014 en dat kwaad kan overwonnen worden door tikkoen (herstel), teshuvah en bewust leven.<\/u><\/strong><\/span><\/p>\n

                                                    D.<\/strong><\/p>\n

                                                    Vergelijking Talmoed vs. Kabbala<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n
                                                    Talmoedisch perspectief<\/td>\nKabbalistisch perspectief<\/td>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
                                                    Kwaad = innerlijke neiging (Yetzer Hara) en morele misstappen<\/td>\nKwaad = kosmische \u201candere kant\u201d (Sitra Achra) en spirituele breuk<\/td>\n<\/tr>\n
                                                    Mens is moreel verantwoordelijk<\/td>\nMens speelt centrale rol in kosmisch herstel<\/td>\n<\/tr>\n
                                                    Gericht op gedrag en halacha<\/td>\nGericht op metafysica, energie en spirituele structuur<\/td>\n<\/tr>\n
                                                    Kwaad is geen zelfstandige macht<\/td>\nKwaad is afhankelijk van goddelijke energie die verkeerd stroomt<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

                                                    Hieronder volgt een filosofisch-neutrale vertaling van deze concepten:<\/p>\n

                                                      \n
                                                    1. Kwaad is geen \u201cmonster\u201d, maar een verstoring<\/li>\n<\/ol>\n

                                                      In veel religies wordt kwaad gezien als een soort zelfstandige macht (zoals een duivel).
                                                      \nIn de Joodse mystiek is dat anders: kwaad is\u00a0geen onafhankelijke entiteit, maar eerder een\u00a0verstoring van de natuurlijke orde.<\/p>\n

                                                      Je kunt het vergelijken met\u00a0schaduw: schaduw heeft geen eigen substantie \u2014 het ontstaat wanneer iets het licht blokkeert.
                                                      \nZo is kwaad volgens de Kabbala geen eigen \u201ckrachtbron\u201d, maar het gevolg van\u00a0afscheiding van het goede, het licht of de harmonie.<\/p>\n

                                                        \n
                                                      1. Er is een innerlijk en een kosmisch niveau<\/li>\n<\/ol>\n

                                                        Er zijn volgens deze visie twee niveaus waarop kwaad bestaat:<\/p>\n

                                                          \n
                                                        • Innerlijk (psychologisch):
                                                          \nIn elk mens is er een neiging om naar zichzelf toe te trekken, impulsen te volgen of gemak te verkiezen boven verantwoordelijkheid. Dat is wat de Talmoed de\u00a0slechte neiging\u00a0noemt.<\/li>\n
                                                        • Kosmisch (structureel):
                                                          \nOp wereldschaal bestaan systemen, patronen en structuren die uit balans zijn geraakt \u2014 alsof er \u201cscheuren\u201d in de werkelijkheid zitten waardoor disharmonie kan ontstaan.
                                                          \nKwaad is dan niet alleen wat mensen doen, maar ook\u00a0de gevolgen van een gebroken structuur.<\/li>\n
                                                        • Denk aan een ecosysteem waarin een klein lek ervoor zorgt dat hele waterstromen verkeerd lopen: het lek zelf is niet \u201ckwaadaardig\u201d, maar de verstoring veroorzaakt grote schade.<\/li>\n<\/ul>\n
                                                            \n
                                                          1. De wereld bevat \u201cgebroken stukken\u201d die hersteld kunnen worden<\/li>\n<\/ol>\n

                                                            De Kabbala gebruikt een beeld: bij de schepping brak een deel van de structuur (de \u201cvaten\u201d). Daardoor verspreidden\u00a0\u201cvonken van goedheid\u201d\u00a0zich overal, omhuld door \u201cschillen\u201d (klipot) \u2014 gebieden waar de oorspronkelijke harmonie verborgen is.<\/p>\n

                                                            In moderne taal:<\/p>\n

                                                              \n
                                                            • De wereld bevat\u00a0fragmenten van potentieel goed\u00a0die bedekt zijn door lagen van ego\u00efsme, onwetendheid, trauma of machtsstructuren.<\/li>\n
                                                            • Het kwaad is die\u00a0bedekking zelf\u00a0\u2014 de laag die het licht of het goede tegenhoudt.<\/li>\n
                                                            • Het herstel (tikkoen) bestaat uit\u00a0bewuste keuzes, moreel handelen, rechtvaardigheid en inzicht\u00a0die die lagen doorbreken en het verborgen potentieel weer zichtbaar maken.<\/li>\n<\/ul>\n
                                                                \n
                                                              1. De mens heeft een actieve rol \u2014 geen slachtofferrol<\/li>\n<\/ol>\n

                                                                In deze visie zijn mensen geen passieve slachtoffers van een kwaadaardige macht.
                                                                \nIntegendeel:\u00a0menselijke keuzes en handelingen bepalen welke kant sterker wordt.<\/p>\n

                                                                Elke handeling kan:<\/p>\n

                                                                  \n
                                                                • Ofwel de harmonie versterken (door eerlijkheid, compassie, wijsheid),<\/li>\n
                                                                • Ofwel de verstoring voeden (door ego\u00efsme, leugens, onderdrukking, onverschilligheid).<\/li>\n<\/ul>\n

                                                                  Kwaad \u201cleeft\u201d van de energie die wij erin stoppen. Het heeft geen eigen brandstof.<\/p>\n

                                                                    \n
                                                                  1. Kwaad is dus:<\/li>\n<\/ol>\n

                                                                    Wanneer iemand losraakt van Tora. Een toestand van ontkoppeling \u2014 wanneer iets of iemand losraakt van het geheel, het licht, de harmonie, en daardoor destructieve effecten veroorzaakt.<\/p>\n

                                                                    Of je dat nu \u201czonde\u201d, \u201cego\u00efsme\u201d, \u201cstructuurfout\u201d of \u201conwetendheid\u201d noemt, hangt af van je perspectief.<\/p>\n

                                                                    Kort samengevat \u2013 Filosofisch vertaald<\/p>\n

                                                                      \n
                                                                    • Kwaad = innerlijke verstoring, niet een wezen.<\/li>\n
                                                                    • Het ontstaat wanneer iemand zich\u00a0afscheidt van de bron van harmonie, haShem en Zijn Tora.<\/li>\n
                                                                    • Er is een innerlijk (menselijk) en een kosmisch (structureel) niveau.<\/li>\n
                                                                    • Menselijke keuzes\u00a0bepalen of het kwaad groeit of opgelost wordt.<\/li>\n
                                                                    • De taak is\u00a0herstel: het doorbreken van lagen van onwetendheid en ego om het \u201cgoede\u201d potentieel weer zichtbaar te maken.<\/li>\n<\/ul>\n

                                                                      Dit idee kun je ook makkelijk koppelen aan niet-religieuze denkers:<\/p>\n

                                                                        \n
                                                                      • bij\u00a0Plato\u00a0is kwaad \u201conwetendheid\u201d (afwezigheid van kennis van het Goede).<\/li>\n
                                                                      • Bij\u00a0Spinoza\u00a0is kwaad niets op zichzelf, maar iets relatiefs dat ontstaat wanneer we de werkelijkheid vanuit een beperkt perspectief bekijken.<\/li>\n
                                                                      • Bij\u00a0Jung\u00a0kun je denken aan de \u201cschaduw\u201d \u2014 het deel van de psyche dat afgescheiden is van het bewustzijn.<\/li>\n<\/ul>\n

                                                                        In al die gevallen: kwaad is niet een \u201cding\u201d, maar een\u00a0gebrek aan verbinding of bewustzijn met haShem.<\/u><\/strong><\/span><\/p>\n

                                                                        Vanuit diverse invalshoeken hebben we gekeken naar waar het ware kwaad in deze wereld vandaan komt:<\/strong><\/p>\n

                                                                        A\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Het is geen wezen buiten ons, maar een toestand die we versterken of verzwakken door onze keuzes.<\/p>\n

                                                                        B\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 De vormen van kwaad worden gezien als de wortels van veel andere zonden en misstanden in de wereld en komen vanuit ons eigen innerlijk.<\/p>\n

                                                                        C\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kwaad is een\u00a0kosmisch residu van gebrokenheid, dat kracht krijgt wanneer de mens zich van heiligheid van haShem afwendt \u2014 en dat kwaad kan overwonnen worden door tikkoen (herstel), teshuvah en bewust leven.<\/p>\n

                                                                        D\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 In al die gevallen: kwaad is niet een \u201cding\u201d, maar een\u00a0gebrek aan verbinding of bewustzijn met haShem.<\/p>\n

                                                                        De conclusie mag zijn dat het ware kwaad komt, als we ons loskoppelen van haShem, uit ons eigen innerlijke<\/u><\/strong><\/span><\/h4>\n

                                                                        Het beeld van een \u201csatan\u201d die van buitenaf ons dwingt tot het kwade is dus een vals beeld. De Schrift leert ons heel duidelijk dat een \u201csatan\u201d niet de macht heeft ons tot het kwade te dwingen. Hij kan ons hooguit in verleiding brengen door ons eigen ego\u00efsme, onze hoogmoed, onze arrogantie, onze trots, enz. aan te spreken.<\/p>\n

                                                                        Het ware kwaad komt echter uit onze eigen keuzes en beslissingen en dus uit onszelf!<\/span><\/strong><\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                                                                        Wat is het ware kwaad in de wereld. Als we spreken over\u00a0\u201cde Joodse overlevering\u201d\u00a0(\u05ea\u05d5\u05e8\u05d4 \u05e9\u05d1\u05e2\u05dc \u05e4\u05d4 \u2013\u00a0Tora shebe\u2019al peh, de Mondelinge Leer), […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":3480,"menu_order":110,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-17363","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"\nHet ware kwaad in de wereld | Beit Emoenah<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Wat is het ware kwaad in de wereld. Bekijk het bij Beit Emoenah.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Het ware kwaad in de wereld - Beit Emoenah\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Het ware kwaad in de wereld - Alle informatie bij Beit Emoenah.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Beit Emoenah\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-10-25T14:56:59+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Het ware kwaad in de wereld - Beit Emoenah\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Het ware kwaad in de wereld - Alle informatie bij Beit Emoenah.\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"13 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/\",\"url\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/\",\"name\":\"Het ware kwaad in de wereld | Beit Emoenah\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-10-25T14:50:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-25T14:56:59+00:00\",\"description\":\"Wat is het ware kwaad in de wereld. Bekijk het bij Beit Emoenah.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Studies\",\"item\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Het ware kwaad in de wereld\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/#website\",\"url\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/\",\"name\":\"Beit Emoenah\",\"description\":\"Huis van geloof, vertrouwen, kracht en liefde\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/#organization\",\"name\":\"Beit Emoenah\",\"url\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Logo-beit-emoenah.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Logo-beit-emoenah.jpeg\",\"width\":573,\"height\":480,\"caption\":\"Beit Emoenah\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Het ware kwaad in de wereld | Beit Emoenah","description":"Wat is het ware kwaad in de wereld. Bekijk het bij Beit Emoenah.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Het ware kwaad in de wereld - Beit Emoenah","og_description":"Het ware kwaad in de wereld - Alle informatie bij Beit Emoenah.","og_url":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/","og_site_name":"Beit Emoenah","article_modified_time":"2025-10-25T14:56:59+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Het ware kwaad in de wereld - Beit Emoenah","twitter_description":"Het ware kwaad in de wereld - Alle informatie bij Beit Emoenah.","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"13 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/","url":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/","name":"Het ware kwaad in de wereld | Beit Emoenah","isPartOf":{"@id":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/#website"},"datePublished":"2025-10-25T14:50:00+00:00","dateModified":"2025-10-25T14:56:59+00:00","description":"Wat is het ware kwaad in de wereld. Bekijk het bij Beit Emoenah.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/het-ware-kwaad-in-de-wereld\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Studies","item":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/studies-2\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Het ware kwaad in de wereld"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/#website","url":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/","name":"Beit Emoenah","description":"Huis van geloof, vertrouwen, kracht en liefde","publisher":{"@id":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/#organization","name":"Beit Emoenah","url":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Logo-beit-emoenah.jpeg","contentUrl":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Logo-beit-emoenah.jpeg","width":573,"height":480,"caption":"Beit Emoenah"},"image":{"@id":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17363","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17363"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17363\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17370,"href":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17363\/revisions\/17370"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beit-emoenah.nl\/26\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}